Mikroorganizmy

Prokarionty zasiedliły naszą planetę ponad 3,5 mld lat temu - znacznie wcześniej niż eukarionty, które wyeluowały 1,5-1,6 mld lat temu. Mimo że prokarionty są mikroskopijne, jest ich tak dużo, że wraz z grzybami stanowią około połowy biomasy Ziemi. Dla porównania: rośliny stanowią około 35%, a zwierzęta około 15% biomasy naszej planety. Bakterie i inne mikroorganizmy odkrył w 1674 r. holenderski uczony Anton van Leeuwenhoek, obserwując przez szklane soczewki mikroskopu kroplę jeziornej wody. Pod koniec XIX w. wiele mikroorganizmów, w tym bakterii, grzybów i pierwotniaków zidentyfikowano jako patogeny, czyli czynniki chorobotwórcze. Jakkolwiek bakterie mogą być przyczyną wielu chorób człowieka, np. zakażeń dróg oddechowych czy zakażeń pokarmowych, tylko niewiele z nich jest patogenami. Niezaprzeczalnie zaś odgrywają w biosferze zasadniczą rolę jako destruenci, rozkładający związki organiczne na podstawowe składniki. Bez tych mikroorganizmów takie pierwiastki, jak węgiel, azot czy fosfor nie uwalniałyby się z obumarłych roślin i zwierząt oraz zbędnych produktów przemiany materii, i nie byłyby dostępne jako surowiec do syntezy nowych komórek i organizmów. Niektóre prokarionty są producentami dzięki fotosyntezie. Inne przekształcają azot atmosferyczny w amoniak, a następnie azotany, związki wykorzystywane przez rośliny. Ta przemiana pozwala roślinom i zwierzętom wytwarzać niezbędne zawierające azot związki chemiczne, np. białka i kwasy nukleinowe. W odróżnieniu od prokariontów, wirusy nie mają budowy komórkowej. Przez długi czas biolodzy uważali je za nieożywione cząstki, ale obecnie uznaje się je za formy żywe. Zawierają one kwas nukleinowy konieczny do ich replikacji i namnażają się, zakażając żywe komórki i wykorzystując do tego celu ich maszynerię metaboliczną.